فيلم آموزشي چیست؟
مقصود از «فيلم آموزشي» چيست؟
«فيلم آموزشي» تركيب دو كلمه
«فيلم» و «آموزش» و حرف «ي» (ياي نسبت) مي‌باشد. واژه «فيلم» (Film) در اصل
فرانسوي است و به معني «پوسته»، «لايه بسيار نازك» است، در فرهنگ سينمايي
«فيلم»، ماده‌اي حساس به نور است كه براي ضبط تصوير (و صدا) به كار مي‌رود،
شامل ناميز (اموليسيون)ي حاوي ذرات معلق نمك نقره است كه روي لايه قابل
انعطافي را پوشانده است، وقتي اين امولسيون حساس در معرض نور قرار مي‌گيرد،
نقره زير تاثير نور عمل مي‌كند و تصويري ناپيدا روي فيلم به وجود مي‌آورد.
اين تصوير به وسيله داروي ظهور به تصوير پيدا تبديل مي‌شود. به اين نوار
حساس به نور، بعدها حاشيه صوتي هم اضافه شد كه در صورت لزوم صدا را به صورت
مغناطيسي روي آن ضبط مي‌كنند، پس «فيلم» نوار حساس به نور براي ضبط تصوير
(ثابت و متحرك) و صدا (صداي انسان و محيط) مي‌باشد.
«آموزش» اسم مصدر از
آموزيدن و آموختن است و به معناي: 1- عمل آموختن، ياد دادن. 2- تعليم
مقابل پرورش مي‌باشد. «آموزشي» (صفت نسبي) منسوب به آموزش به معناي: 1-
تعليمي، تعليماتي، امور آموزشي. 2- طالب علم، دوستدار آموختن است.
بنابراين
«فيلم آموزشي» در لغت، تصوير و صدايي است كه براي آموختن و ياد دادن فراهم
آمده است، واژه «فيلم»، به ماده حامل تصوير (و صدا) دلالت دارد و «آموزشي»
به محتوا و مضمون تصوير (و صدا) دلالت مي‌كند.
بديهي است بر روي «فيلم»
تصوير ثابت (عكس و اسلايد) و تصوير متحرك (سينما) ضبط و ثبت مي‌شود و در
اينجا مقصود از «فيلم آموزشي»، «تصاوير متحرك آموزشي» است. حتي صدا هم نقش
تكميلي دارد و تأكيد اصلي بر جنبه‌هاي «ديداري» است. به همين جهت از آن به
عنوان شيوه‌اي در «آموزش ديداري» يا «تصوير متحرك آموزشي» در منابع تخصصي
ياد مي‌شود. با گذشت زمان و اضافه شدن صدا (مكمل تصوير) به «آموزش
شنيداري، ديداري» و «فيلم آموزشي» تغيير پيدا كرده است، و اين به معني كاهش
اهيمت تصوير نيست و توجه به «فيلم آموزشي» بيشتر به سبب ويژگي‌هاي بصري آن
بوده است.
در زبان انگليسي كلمات، Education، Instruction، Teaching،
Training وجود دارند كه در فارسي معمولا همه به فرهنگ، آموزش، تحصيل و
تعليم ترجمه مي‌شوند و تركيب آنها با واژه فيلم «Film» درواقع همان «فيلم
آموزشي» يا «فيلم فرهنگي» است. البته در برخي منابع تفاوتهايي بين آنها
وجود دارد، در منابع انگليسي (Educational Film) همان فيلم آموزشي، محسوب
مي‌شود كه با آموزش رسمي مربوط است و Instructional Film را «فيلم
كارآموزي» يا فيلمي كه به آموزش يك حرفه يا كاربري يك دستگاه مي‌پردازد
اطلاق مي‌كنند در حالي كه در منابع آمريكايي تركيب Educational Film را
بيشتر فيلم فرهنگي يا آموزشي به معني اعم كلمه مي‌دانند، يعني آموزش عمومي،
رسمي و غيررسمي و تركيب Instructional Film را همان «فيلم آموزشي» مورد
نظر رسمي آموزش تلقي مي‌كنند. تركيبات Teaching Film و Training Film هم
گرچه به «فيلم آموزشي» ترجمه مي‌شوند اما چنانچه به ترتيب به «فيلم
آموزگاري» و «فيلم درسي» ترجمه شود مناسب خواهد بود، چه اين كه در بعضي از
فيلم‌هاي آموزشي معلم و آموزگار نقش اساسي دارد و در بعضي آموزش از طريق
تصوير و گفتار و حضور كمرنگ آموزگار ارائه مي‌گردد. ادامه دارد ...
منبع: کتاب فیلم آموزشی
نویسنده: روح الله عباس خانی
گرد آوری توسط گروه سینما و تلویزیون سایت تبیان زنجانhttp://www.tebyan-zn.ir/tv_cinema.html